Skip Navigation
 

Nazwisko

Nazwisko Łapiński jest jednym z najpopularniejszych nazwisk w Polsce. 

Obecnie nosi je ponad 9 tys. osób !!!
zamieszkujących głównie na Podlasiu (pow. białostocki i wysokomazowiecki)
Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka w Łapach, Białymstoku i Warszawie.

Większość osób wywodzi się od rodziny szlacheckiej zamieszkującej od XV w. Podlasie, potomków rodu założycieli - osady o nazwie Łapy (dziś miasta).

Nazwisko wyodrębniło się na przełomie XVI/XVII w. od przydomku rodu z rodu Lubiczów, którego przezwisko (przydomek) brzmiał ŁAPA.

Łapowie herbu Lubicz, jak większość rodów na pograniczu mazowiecko-litewsko-krzyżacki otrzymała nadania od książąt mazowieckich w pobliżu grodu SURAŻ, w zamian za posługę rycerską na prawie feudalnym.
Niestety nie zachowały się dokumenty świadczące o początkach rodu.

Najstarszą wzmianką jest zapiska sądowa z akt grodu książęcego w Wiznie z 1464 r., wymieniająca:
Stefana i Jakuba synów Marcina Łapy oraz Wojciecha Łapę - dziedziców Daniłowa.
Dziedziczenie przez rodzinę w XV-XVI w. dóbr Daniłowo koło Suraża, zapoczątkowało gałąź Lubiczów zwanych Daniłowskimi, prawdopodobnie wygasłą już w XVII w.
Jeszcze w 1501 r., wg dokumentu parafii Suraż, przodkowie rodu Łapińskich wymienieni zostali jako "Ziemianie Daniłowscy", od nazwy posiadanych dóbr.

Z biegiem lat zwyciężyła jednak nazwa osobowa - Łapa, od którego to przydomku założono całą sieć miejscowości obok Daniłowa nad Narwią, od. pocz. XVI nazwanych Łapami. (szczegóły - patrz Gniazdo Łapy).

Od połowy XV w. do Unii Lubelskiej Podlasie przeszło pod panowanie Książąt Litewskich, a co się z tym wiąże - całe rycerstwo tych ziem. Od tej pory cała administracja prowadzona była w języku WXL czyli staroruskim, poza sprawami sądowymi, które w głównych grodach Podlasia uzyskały zezwolenie na użwanie dawnego prawa Mazowieckiego pisanego po łacinie.
Łapowie licznie pojawiają się w dokumentacji - raz pisani "z ruska" imieniem i otczestwem, raz łacińską składnią podczas spraw majątkowych i sądowych.
W obu jednak przypadkach nazwą osobową cały czas jest ŁAPA.

Pierwsze zmiany zachodzą pod koniec XVI w. wraz z tendencją do kształtowania nazwisk dziedzicznych z modną wśród szlachty końcówką -cki, -ski.
Stare średniowieczne przydomki szlachty stopniowo uzyskują "dostojniejszą" formę przymiotnikową.
Sąsiedzi Łapów - Czajkowie, Roszkowie, Stypułkowie czy też Perkowie stopniowo zaczynają używać nazwisk: Czajkowski, Roszkowski, Stypułkowski, Perkowski.
Stopniowo i nieśmiało wpisywana jest nowa nazwa do dokumentów.

Po raz pierwszy w swej nowożytnej formie nazwisko pojawiło się w roku 1599 -
Wojciech Zakrzewski dziedzic na Łapach Zięciukach i Daniłowie, zapisał swoje dobra wieczyste leżące w Daniłowie, pozostałe po jego matce - Annie Łapiance, Wincentemu dziedzicowi Łap Strycz i Łap Bursiąt
Nazwiskiem Łapiński zwieńczono nagłówek aktu, choć w treści akt nadal używano formy Łapa (Akta Grodzkie Brańskie).
Dużo częściej nowego nazwiska używano w aktach kościelnych - pojawia się już od 1601 r. (akta chrztów par. Suraż).
Jednak do masowego użycia jest jeszcze daleko - nowa forma weszła szerzej dopiero w latach 30-tych XVII w.

Dziwne jest też, że na przymiotnikową formę nazwiska od słowa Łapa (lub od dóbr Łapy) wybrano Łapiński, a nie co wydawałoby się naturalne Łapski.
Być może wpływ na to miały okoliczne rodziny używające form przymiotnikowych już wcześniej - właścicieli Łupianki - Łupieńskich (Łupińskich) czy też dziedziców z Łopieni - Łopieńskich (później Łopińskich)?
Faktem jest, że aż do połowy XVII w. stary przydomek Łapa jak i nowe nazwisko Łapiński występują wymiennie np. w rejestrze podymnego z lat 30-tych XVII w. obok siebie w tej samej miejscowości wymieniony jest:
Jakub Łapa i Grzegorz z Wojciechem Łapińscy

Stara nazwa Łapa przetrwała wśród rodzin migrujących już w XVI w. na teren Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie wiele rodzin szlacheckich nie ulegało modzie na nazwiska przymiotnikowe. Łapowie herbu Lubicz mieszkali na Wileńszczyźnie, Żmudzi, czy też w odległym woj. Witebskim.

Warto wspomnieć, że oprócz średniowiecznej nazwy przydomku-przezwiska, który dał początek nazwisku, kilka gałęzi używało dawniejszej nazwy rodowej, a więc herbowego Lubicza oraz form pokrewnych - Łuba, Luba, które nieraz zastępowało nazwisko.
W latach 1554-1556 w aktach sądowych występował Jakub Luba z synami Serafinem i Szymonem z Łap.
W 1602 r. w Surażu dziecko chrzcił Stanisław zwany Lubicz, w 1611 r. zastaw ziemski otrzymał Adam Łuba z Łap Wit, w 1612 r. Walenty syn Franciszka Łubicz Łapa odsprzedał zastaw ziemski.
Ostatecznie Lubicz przeszedł jedynie w formę przydomkową (Łuba, Łubik) jednej z gałęzi rodu, którą w wyniku licznego rozrodzenia się, zastąpiło kilkanaście nowych przydomków w poł. XVII w. (patrz przydomki).

Używanie jednak herbowego przydomku, świadczyć może również o wspólnym pochodzeniu Lubiczów z Łap z sąsiednimi Lubiczami z Łubina, których nazwa Łuba utrwaliła się jako nazwisko.

....
Z pewnością nie wszyscy Łapińscy pochodzą z jednej rodziny !!!
Należy pamiętać, że nazwisko mogło powstać niezależnie w różnych częściach Polski.
Potwierdza to fakt, że w czasach historycznych było to rodziny chłopskie, szlacheckie jak i mieszczańskie, o pochodzeniu polskim, ukraińskim jak i żydowskim.

Badaniom wspólnych relacji i pokrewieństw osób noszących to nazwisko służy projekt badawczy:
DNA rodu Łapińskich

 
 
« powrót|drukuj|powiadom znajomego